More

    “Η απαρχή και οι βάσεις της Δημοκρατίας με τις μεταρυθμίσεις του Κλεισθένη”. Γράφει ο Δρ.Βασίλης Μαστρογιάννης

    “Η απαρχή και οι βάσεις της Δημοκρατίας με τις μεταρυθμίσεις του Κλεισθένη”. Γράφει ο Διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου Βασίλης Μαστρογιάννης

    Επειδή πολλά ακούγονται τελευταία για το πολιτικό σύστημα, για την αξιοκρατία, για προώθηση των ημετέρων και των αρεστών και όχι των αρίστων, κρίνεται  σκόπιμο να ξαναθυμηθούμε λίγο τις ρίζες της Δημοκρατίας, που υπερηφανευόμαστε ότι βλάστησαν εδώ, σε αυτά τα χώματα, αλλά στην πράξη το ξεχνάμε.

           Ο Κλεισθένης παρότι ευγενούς καταγωγής, με τις μεταρρυθμίσεις του άσκησε μεγάλη επιρροή σε πολλούς τομείς της δημόσιας ζωής και επεδίωξε, σύμφωνα με τον Αριστοτέλη, να προσελκύσει τη δημοκρατική μερίδα, παραδίδων την εξουσία στους Πολίτες.

         Έτσι διαμορφώθηκε μια ιδιόμορφη κατάσταση, όπου οι μέχρι τότε κατέχοντες εξουσία, διασπάστηκαν από τη μία μεριά σε μια ολιγαρχική μειοψηφία και από την άλλη, σε εκείνους που συντάσσονταν με τη δημοκρατία

       Εκείνοι που κυρίως βρίσκονταν στο στόχαστρο του Κλεισθένη ήταν οι τοπικοί άρχοντες και μπορούμε να πούμε σ’ ένα γενικότερο επίπεδο, ο τοπικισμός και η αντίθεση άστεως και χωριού( κατά του κέντρου και περιφέρειας του σήμερα), γι αυτό επιδίωξε την πολιτική ενότητα δια της ενίσχυσης του ενιαίου πολιτικού κέντρου της πόλης.

    Σημειώνεται ότι επί Κλεισθένη καθιερώθηκε μια σειρά μέτρων που σημάδεψαν την αθηναϊκή δημοκρατία σε όλη της τη διάρκεια, όπως ο κλήρος για την επιλογή των βουλευτών, το μη δικαίωμα επανεκλογής περισσότερο από δύο φορές στη ζωή του κάθε πολίτη και ο οστρακισμός, μέτρα που όλα απέβλεπαν στη μη μετατροπή τους από υπαλλήλους σε δυνάστες του λαού.

      Επίσης η αποσύνδεση της ιδιότητας του πολίτη από την κατοχή γης, θεσμοθετήθηκε με την αναγνώριση της ισονομίας.

       Η βαθμιαία διαμόρφωση μιας κεντρικής αθηναϊκής διοίκησης, σημαίνει το τέλος της κυριαρχίας των γενών, αλλά ταυτόχρονα σημαίνει και το τέλος της πολιτικής κυριαρχίας της, κατά τα άλλα, οικονομικά κυρίαρχης αριστοκρατίας και την είσοδο και κυριαρχία του λαού στο επίπεδο της πολιτικής εξουσίας. Σε αυτό ακριβώς συνίσταται η πρωτοπορία και η ιδιαιτερότητα του αθηναϊκού μεγαλείου.

    Ο Κλεισθένης στόχευε στην πολιτική ενότητα του αθηναϊκού λαού μέσα στα πλαίσια του γεωγραφικού χώρου όλης της Αττικής , δηλαδή στην, με σημερινούς όρους, «εθνική» του πολιτική ενότητα.

       Ειδικότερα:

          Η Εκκλησία του Δήμου ως θεσμός της Λαϊκής Κυριαρχίας ήταν η πρώτη μορφή μη αντιπροσωπευτικής πολιτικής δημοκρατίας, η οποία συγκέντρωνε, το σύνολο σχεδόν των εξουσιών.    

           Με τη συμμετοχή στην Εκκλησία του Δήμου, ο λαός δίδασκε αλλά και διδασκόταν, δηλαδή η πολιτική δεν ήταν για τους πολίτες μια απλή υποχρέωση, αλλά μια καθημερινή δημιουργική απασχόληση και άσκηση μιας χωρίς όρια γενικής δημόσιας λειτουργίας.

    Οποιαδήποτε και αν ήταν η οικονομική δύναμη και η κοινωνική επιρροή των ατόμων, όλοι είχαν τα ίδια πολιτικά δικαιώματα και ήταν ίσοι ενώπιον του νόμου. Η νομική και πολιτική ισότητα των ατόμων είναι μέσα στην φύση του πολιτικού χώρου.

    Ο Κλεισθένης, λοιπόν, συνέλαβε διανοητικά την ιδέα και τον ρόλο της ισονομίας και την εφάρμοσε στην πρακτική πολιτική, υπό την έννοια της ισότητας των πολιτικών δικαιωμάτων και της ισότητας ενώπιον του νόμου. Αυτό με απλά λόγια είναι δημοκρατία.

    Εισάγοντας, επομένως, την ισονομία στην πολιτική ζωή, ο Κλεισθένης ανέπτυξε τη δημοκρατία που ο Σόλων μέσω της ευνομίας του αρχικά θεσμοθέτησε και ο Ηρόδοτος έδωσε τον ιστορικό της ορισμό:  Αν ο λαός έχει την εξουσία στα χέρια του, τότε το πολίτευμα έχει το πιο ωραίο όνομα: ισονομία.

    Το ποια και τι είδους ισονομία έχουμε σήμερα σε παγκόσμιο θα έλεγα επίπεδο το βλέπουμε και το βιώνουμε. Το δίκαιο του ισχυροτέρου είναι αυτό που δυστυχώς κυριαρχεί και στις εσωτερικές ( μεταξύ των πολιτών) σχέσεις, αλλά και στις διεθνείς- διακρατικές.

    Όσον αφορά το θεσμό του συμβουλίου της Βουλής των πεντακοσίων, τον πρώτο αντιπροσωπευτικό θεσμό της ιστορίας, αυτό είναι ένα από τα σπουδαιότερα στοιχεία της πολιτικής μεταρρύθμισης του Κλεισθένη, που απετέλεσε ένα στοιχείο εξισορρόπησης των τυχόν υπερβολών της απόλυτης λαϊκής κυριαρχίας, μέσω της Εκκλησίας του Δήμου. Για τους σκοπούς της λειτουργίας του ο Κλεισθένης ανήγειρε το πρώτο Βουλευτήριο του κόσμου.

               Οι αρμοδιότητες της Βουλής των Πεντακοσίων ήταν νομοθετικές, εκτελεστικές, δικαστικές, οικονομικές και στρατιωτικές .

               Η βασική νομοθετική αρμοδιότητα της Βουλής ήταν τα προβουλεύματα καθότι δεν μπορούσε να εισαχθεί στην Εκκλησία του Δήμου κανένα ψήφισμα, εάν προηγουμένως δεν είχε ασχοληθεί με αυτό η Βουλή. Η σαφήνεια και η πληρότητα κάθε νομοθετήματος ήταν αποκλειστικά έργο της Βουλής.

              Η Βουλή ήταν το κέντρο όλης της διοίκησης του κράτους, καθώς όριζε και διαμόρφωνε την εξωτερική πολιτική, ήταν υπεύθυνη για την άμυνα και την οργάνωση του στρατού και του πολεμικού ναυτικού.

            Επίσης η Βουλή διηύθυνε την αστυνομία και καθόριζε την οικονομική πολιτική, ενώ ασκούσε έλεγχο στις δραστηριότητες της εκτελεστικής εξουσίας και των διοικητικών και δικαστικών λειτουργιών του κράτους.

          Ένας άλλος θεσμός του πολιτικού κράτους του Κλεισθένη είναι η οργάνωση της εκτελεστικής εξουσίας. Ο θεσμός αυτός ονομάστηκε Συμβούλιο των δέκα στρατηγών ( από τέσσερις που ήταν προηγουμένως) και απετέλεσε κύριο χαρακτηριστικό της μεταρρύθμισης,  σηματοδοτώντας την πολιτική υπεροχή της εξουσίας τους ( εκλέγονταν από τους πολίτες της κάθε φυλής) σε σχέση με την στρατιωτική.

          Ο Ηρόδοτος αποκαλεί τον Κλεισθένη ιδρυτή της Αθηναϊκής δημοκρατίας, γιατί συνέλαβε την κοινωνική και πολιτική εξέλιξη και την ιστορικότητα του ανθρώπου μέσα στον χρόνο και τον χώρο, το οποίο ήταν γέννημα των καιρών, αλλά και προϊόν μιας μακρότατης εξέλιξης που λάμβανε χώρα κυρίως στη λεκάνη της Μεσογείου.

            Η οικονομική, πολιτική ,νομική και ηθική αξία της μεταρρύθμισης του Κλεισθένη έγκειται στο γεγονός ότι μέσα στο πολιτικό κράτος είναι δυνατόν ο άνθρωπος να πραγματοποιήσει το πεπρωμένο του και να αναπτύξει τις δημιουργικές δυνάμεις της ιστορικότητας του, καθώς αυτό το κράτος του εξασφαλίζει τις προϋποθέσεις της προόδου του .

               Έτσι δημιούργησε μια νέα θετική πολιτική σκέψη που προσπαθεί να εναρμονίσει τις απαιτήσεις του κράτους με τις απαιτήσεις της κοινωνικής ζωής, το οποίο περιλαμβάνει ολόκληρο το κοινωνικό σύνολο και που είναι ανεξάρτητο από την οικογενειακή καταγωγή, την οικονομική κατάσταση και το επάγγελμα των πολιτών του. Το δημοκρατικό κράτος απελευθερώνει το άτομο που ζει και δρα με βάση την ισονομία και την ελευθερία έκφρασης των σκέψεων του και του δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την αναζήτηση του δρόμου που οδηγεί στην ευδαιμονία .

         Ο  Αριστοτέλης ονόμασε την Εκκλησία του Δήμου ΄΄αόριστος αρχή΄΄ και εννοιολογικά θεμελίωσε την ουσία της θεωρίας της νομικής προσωπικότητας του κράτους .

     Το κράτος (η Πολιτεία) ως πολιτική οντότητα και οργάνωση, γεννήθηκε για να ικανοποιήσει συγκεκριμένες ιστορικές ανάγκες της ανθρώπινης κοινωνίας.

      Η ικανοποίηση αυτών των κοινωνικών αναγκών δεν πραγματοποιείται παρά μόνο μέσω της πολιτικής και κοινωνικής δημοκρατίας, αλλιώς δεν είναι πολιτικό κράτος, αλλά μία ατελής μορφή του.

    Κατά συνέπεια η ιστορικότητα και η πολιτικότητα του κράτους που δημιουργήθηκε τότε, αποτελεί απτό παράδειγμα της εξουσίας του Δήμου και άφθαρτο ιστορικό δίδαγμα για την δημοκρατία του μέλλοντος.

    Έτσι δημιουργήθηκε η πόλη – κράτος, καθώς και η κοινή συνείδηση όλων των πολιτών ότι είναι μία ένωση φυσικών προσώπων που διαβιούν στον ίδιο χώρο και έχουν κοινά συμφέροντα και επιδιώξεις.

    Αυτή η μορφή θα έπρεπε να αποτελεί μέχρι σήμερα το πρότυπο της οργάνωσης του σύγχρονου Κράτους και όχι αυτό το κακέκτυπο που, με διάφορες μορφές και παραφράσεις, εκατοντάδες χρόνια τώρα μέχρι τις μέρες μας, καταδυναστεύει τους πολίτες.

    Η μορφή οργάνωσης της Πολιτείας των Κλασικών χρόνων, κατά τη γνώμη μου αντιδιαστέλλεται σαφώς από το πρότυπο του Κράτους- Λεβιάθαν που προέταξε ο Τόμας Χόμπς, ο οποίος παρουσίασε το Κράτος ως το μυθικό τέρας και δημιούργησε εν πολλοίς τον φόβο του πολίτη απέναντί του και ωσαύτως είχε σαν αποτέλεσμα ο σημερινός πολίτης να θεωρεί το Κράτος κάτι ξένο, εχθρικό, που στέκεται απέναντι στα συμφέροντά του.

    Η θέση του Χομπς ότι μόνο αυτό το Κράτος – φόβητρο μπορεί να εγγυηθεί την ασφάλεια των ανθρώπων και την κοινωνική ειρήνη, θέτει αυτόματα τους θεσμούς της διακυβέρνησης της Πολιτείας απέναντι από την κοινωνία, σε αντίθεση με το πρόταγμα των κλασσικών του Ελληνικού Πολιτισμού οι οποίοι ήθελαν τον Πολίτη,  ΄΄ΒΑΣΗ της ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ και ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΟΡΓΑΝΩΣΗΣ και ΦΟΡΕΑ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΕΞΟΥΣΙΩΝ΄΄ ( Νομοθετικής, δικαστικής, εκτελεστικής), ως μέλος της κοινωνίας και όχι αντίπαλο.

    Αυτό πιστεύω ότι είναι και το τεράστιο πρόβλημα της σύγχρονης οργάνωσης του Κράτους όπου έχει τον πολίτη απέναντί του, αντί να τον έχει και να τον θεωρεί συμμέτοχο και αρωγό στις όποιες δράσεις του.

    Πιστεύω ότι είναι καιρός η Πολιτική επιστήμη , η Κοινωνιολογία και όλες οι επιστήμες που ασχολούνται με την Διοίκηση και Οργάνωση του Κράτους, να αφήσουν πίσω τους τη λογική του κράτους – τέρατος και να συνδιαμορφώσουν και να προτείνουν την δημιουργία του Κράτους και της Πολιτείας των πολιτών και των κοινωνών ( κατά τα πρότυπα της Κλασικής περιόδου), όπου ο κάθε πολίτης θα συμβάλει στην αρτιότερη λειτουργία του και θα κάνει κτήμα του την ισονομία υπερασπιζόμενος το ΄΄δικό του΄΄ Πολίτευμα που είναι η Δημοκρατία.

    Ο κοινός χώρος είναι χώρος όλων των πολιτών και δεν είναι κάποιου αόρατου και μισερού υπέρτατου κράτους. Τα κοινά πράγματα τα συνδιαχειρίζονται και τα προστατεύουν οι πολίτες και δεν τα πολεμούν, ούτε τα καταστρέφουν.

    Οι δημόσιοι λειτουργοί και οι δημόσιοι υπάλληλοι είναι στην υπηρεσία του πολίτη και όχι δυνάστες και αφεντικά του. Ομοίως και οι πολιτικοί του εκπρόσωποι.

    Αυτή η αλλαγή πνεύματος και νοοτροπίας καθίσταται καταλυτική για να δημιουργήσουμε την Πολιτεία που ονειρεύονταν και δημιούργησαν  ο Κλεισθένης, ο Περικλής και όλοι όσοι πίστευαν στη ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ.

    Επομένως η μελέτη της κλασικής ελληνικής πολιτικής φιλοσοφίας και πρακτικής, είναι αναγκαία και επίκαιρη, όχι μόνο για την κατανόηση της πολιτικής θεωρίας στο σύνολο της ,αλλά είναι ιδιαίτερα σημαντική για την κατανόηση των σύγχρονων αναγκών και τη δημιουργία του μοντέρνου κράτους , το οποίο αναμφισβήτητα ( πρέπει να ) έχει ως σημείο ιστορικής αναφοράς την Αθηναϊκή Δημοκρατία.

    Τελευταία άρθρα

    Ξεκίνησε την ανοδική του πορεία το Ωδείο της Ι. Μητροπόλεως Πειραιώς

    Ξεκίνησε την ανοδική του πορεία το Ωδείο της Ιεράς Μητροπόλεως Πειραιώς Στα πλαίσια ανανέωσης και...

    “Θρησκευτικός φανατισμός”. Γράφει η Δρ. του ΕΚΠΑ Ιωάννα Μάστορα

    "Θρησκευτικός φανατισμός". Γράφει η Δρ. Φιλοσοφικής του ΕΚΠΑ Ιωάννα Μάστορα, Συγγραφέας - Ερευνήτρια. Δρ.Ιωάννα Μάστορα Όταν...

    “Ο Γιώργος Τσούκαλης ξαναχτυπά”!Βρήκε θησαυρό αρχαιοτήτων στη Ρόδο.

    "Ο Γιώργος Τσούκαλης ξαναχτυπά"!Βρήκε θησαυρό αρχαιοτήτων στη Ρόδο. Γιώργος Τσούκαλης Ο διεθνούς φήμης...

    Μεγάλη ανακάλυψη αρχαιοκαπηλίας έρχεται σε λίγο από τον κορυφαίο Γ.Τσούκαλη…

    Γιώργος Τσούκαλης Υποδιεύθυνση Ασφαλείας Ρόδου.... Η έρευνα αρχαιοκαπηλίας είχε αίσιο τέλος, με συγκλονιστικές αποκαλύψεις από τον κορυφαίο Ιδιωτικό...
    14.2k Ακόλουθοι
    Ακολουθήστε

    Προτεινόμενα άρθρα

    Αφήστε ένα σχόλιο

    Παρακαλώ αφήστε το σχόλιό σας
    Παρακαλώ προσθέστε εδώ το όνομά σας