More

    “Ας μιλήσουμε για φιλία”. Γράφει ο Διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου Β. Μαστρογιάννης

    “Ας μιλήσουμε για φιλία”. Γράφει ο Διδάκτωρ Δημοσίου Δικαίου Βασίλης Μαστρογιάννης

    Μετά δε ταύτα περί φιλίας έποιτ΄ αν διελθείν  έστι γαρ αρετή τις ή μετ΄ αρετής , δ΄ αναγκαιότατον εις τον βίον άνευ γαρ φίλων ουδείς έλοιτ΄ αν ζην.  Αριστοτέλης Ηθικά Νικομάχεια 1155a.

          Ο Αριστοτέλης αναφέρεται αναλυτικά στο ζήτημα της φιλίας και τη συνδέει με την αρετή. Πιστεύει ότι είναι ένα επίκτητο ενεργειακό πεδίο, ένα τρίτο πράγμα-ον, συνεκτικό που υπάρχει ανάμεσα σε δύο ανθρώπους τον φιλούντα και τον φιλούμενο.  

          Η φιλία είναι και αυτή, κατά κάποιον τρόπο, αρετή ή προ­ϋποθέτει την αρετή. Επιπλέον είναι εντελώς απαραίτητη για τη ζωή, αφού κανένας ( πλούσιος ή φτωχός) δεν θα επέλεγε να ζει δίχως φίλους, έ­στω και αν είχε όλα τα υπόλοιπα αγαθά.

           Για τους νέους οι φίλοι εί­ναι μια βοήθεια που τους κάνει να αποφεύγουν τα λάθη, στους ηλικιωμένους  προσφέρουν φροντίδα και περιποίηση, ενώ αυτούς  που βρίσκονται στην ακμή της ηλικίας , τους ωθούν σε πράξεις όμορφες, παραγωγικές και ανώτερες.

          Φαίνεται, επίσης, ότι η φιλία ενυπάρχει από τη φύ­ση στον γονιό για το παιδί και στο παιδί για τον γονιό του, όχι όμως μόνο στους ανθρώπους, αλλά και στα πουλιά και σε όλα σχεδόν τα ζώα.

          Ακόμη και στις πόλεις η φιλία ( θα πρέπει να) παίζει σημαντικό ρόλο και οι νομοθέτες ( θα πρέπει να) νοιάζονται πιο πολύ γι’ αυτήν και να φροντίζουν κατά κύριο λόγο να διώξουν από την πόλη τη διχόνοια.

    Όταν οι άνθρωποι είναι φίλοι μεταξύ τους, δεν έχουν ανάγκη τη δικαιοσύνη, ενώ αν είναι δίκαιοι χρειάζονται επιπλέον και τη φιλία.

     Συνεπώς από πλευράς ιεράρχησης των αρετών η φιλία στέκει σε υψηλότερο βάθρο, γιατί ακόμη και η πιο γνήσια μορφή δικαιοσύνης θεωρείται πως έχει όλα τα χαρακτηριστικά της φιλίας, ενώ η φιλία συντίθεται από επιπλέον στοιχεία .

    Πολλοί ορίζουν τη φιλία κάτι σαν ομοιότητα και λένε ότι φίλοι γίνονται οι όμοιοι μεταξύ τους άνθρω­ποι, ενώ άλλοι αντίθετα, ισχυρίζονται ότι τα αντίθετα έλκονται.

    Το ερώτημα που μπορεί να τεθεί είναι αν είναι δυνατό να υπάρξει φι­λία μεταξύ οποιονδήποτε ανθρώπων ή μήπως δεν είναι δυνατό να γίνουν φίλοι οι άνθρωποι χωρίς αρετή. Επίσης ένα άλλο ερώτημα είναι, αν υ­πάρχει ένα μόνο είδος φιλίας ή περισ­σότερα.

    Κατ΄ αρχήν δεν φαίνεται να κινεί την αγάπη και να γεννάει τη φιλία το καθετί, παρά μόνο αυτό που είναι ά­ξιο να αγαπηθεί και να προκαλέσει τη φιλία και τέτοιο θεωρείται πως είναι το αγαθό, το ευχάριστο, και το χρήσιμο.

     Αυτοί που αγαπούν ο ένας τον άλ­λον και γίνονται φίλοι για τη χρησιμότητα, δεν αγα­πούν τον άλλον καθεαυτόν, αλλά για το όφελος που μπορεί να έχουν.

    Το χρήσιμο όμως δεν μένει σταθερά το ίδιο, αλλά συνεχώς αλλάζει. Αν λοιπόν πάψει να υπάρχει το συμφέρον για το οποίο τα δύο αυτά άτομα ήταν φίλοι, διαλύεται και η φιλία. Ο λόγος είναι ότι οι άνθρωποι αυτοί δεν ή­ταν φίλοι ο ένας του άλλου, αλλά φίλοι του κέρδους.

    Το ίδιο και στην περίπτω­ση που οι άνθρωποι αγαπούν ο ένας τον άλλον και γί­νονται φίλοι για χάρη της ευχαρίστησης.

    Οι φιλίες αυτές είναι φιλίες για έναν λόγο συμπτωματικό, α­φού το πρόσωπο που αγαπιέται δεν αγαπιέται επειδή είναι αυτό που είναι, αλλά επειδή εξασφαλίζει σ’ αυτόν που το αγαπάει κάποιο “αγαθό” ή κάποια ευχαρίστηση.

    Αυτού του είδους οι φιλίες διαλύονται εύκολα, αν τα δύο μέρη δεν παραμένουν αυτό που ήταν πραγματικά. Αν δηλαδή ο ένας δεν είναι πια ευχάριστος ή χρήσιμος στον άλλον, παύει να υπάρχει και η “αγάπη”.

    Η “χρήσιμη” φιλία φαίνεται ότι γεννιέται κατά κύριο λόγο μεταξύ των “ώριμων” ηλικιακά  ανθρώπων που προτάσσουν την επαγγελματική και οικονομική επιτυχία και οι επιλογές “φίλων” είναι ανάλογες με τον επιδιωκόμενο σκοπό.  

    Αντίθετα, η φιλία των νέων ανθρώπων θεωρείται ότι έχει για στόχο της την ευχαρίστηση, γιατί αυτοί ζουν κάτω από την επήρεια και την καθοδήγηση του πά­θους και αυτό που κατά κύριο λόγο επιδιώκουν είναι η απόλαυση των παρόντων στιγμών χωρίς υπολογιστικό σκοπό.

    Καθώς όμως προ­χωρεί η ηλικία, αλλάζουν και τα πράγματα που τους εί­ναι ευχάριστα. Αυτός είναι ο λόγος που οι νέοι άνθρω­ποι γίνονται γρήγορα φίλοι και γρήγορα πάλι, παύουν να είναι.

    Παρ΄ όλα αυτά στις φιλίες των νέων ανθρώπων, βρίσκει κανείς σε μεγαλύτερο βαθμό τη γεν­ναιοδωρία και τη μεγαλοψυχία που χαρακτηρίζουν τον ελεύθερο άνθρωπο, ενώ η φιλία που βασίζεται στο όφε­λος προσιδιάζει στους αγοραίους και ανελεύθερους αν­θρώπους.

    Τέλεια είναι η φιλία αυτών που είναι αγαθοί και ό­μοιοι στην αρετή, γιατί οι άνθρωποι αυτοί θέλουν με τον ίδιο τρόπο ο ένας το καλό του άλλου και μόνο για τον λόγο ότι είναι άνθρωποι αγαθοί, και αγαθοί καθεαυτούς. Αυτού του είδους η φιλία είναι μόνιμη, για τον λόγο ότι σ’ αυτήν συνυ­πάρχουν όλες οι ιδιότητες που πρέπει να έχουν οι φίλοι.

    Τέτοιες  φιλίες είναι φυσικά σπάνιες και ο λό­γος είναι ότι αυτής της κατηγορίας (αγαθοί) άνθρωποι υπάρχουν μό­νο λίγοι. Έπειτα αυτού του είδους η φιλία χρειάζεται χρόνο και κλίμα αμοιβαίας οικειότητας και εμπιστοσύνης για να αναπτυχθεί και να ριζώσει.

    Στην περίπτωση που κάποιος αγαπάει με μονομέρεια τότε έχουμε να κάνουμε με πάθος, γιατί  η φιλία είναι έξη. Α­γάπη μπορεί κανείς να νιώθει και για τα άψυ­χα πράγματα, η ανταπόδοση όμως της αγάπης, προϋ­ποθέτει προτίμηση και επιλογή. Μόνο η αμφίδρομη αγάπη μπορεί  να χαρακτηριστεί ως φιλία.

    Αυτή η προτίμηση και επιλογή πηγάζει από μια έξη, το καλό και αυτοί οι άνθρωποι που αγαπούν τους άλλους με πραγματική φιλία, δεν το πράττουν χάριν του πάθους, αλλά χάριν της έξης.

    Αγαπώντας τον φίλο αγαπούν αυτό που είναι αγαθό για τους ίδιους, γιατί ο αγαθός άνθρωπος, που γίνεται πραγματικός φίλος με κάποιον άλλον, αποτελεί ο ίδιος ένα αγαθό γι΄ αυτόν, ανταποδίδει το ίσον και επιθυμεί το καλό του άλλου.

    Η εσωτερική ικανοποίηση και χαρά  του να δίνεις στο φίλο σου, έχοντας την αίσθηση ότι δίνεις στον εαυτό σου, αποτελεί κατεξοχήν στοιχείο της φιλίας των αγαθών ανθρώπων.

     Να είναι κανείς φίλος με πολλούς ανθρώπους κατά τον τύπο της τέλειας φιλίας δεν είναι δυνατό, ακριβώς όπως δεν είναι δυνατό να είναι κανείς ερωτευμένος με περισ­σότερα πρόσωπα παράλληλα ,ούτε και είναι εύκολο πολλά πρόσωπα να είναι συγχρόνως σε μεγάλο βαθμό αρεστά στον ίδιο άνθρωπο.

    Επίσης δεν είναι εύκολο όλοι αυτοί να είναι και αγαθοί άνθρωποι.

    Για το χρήσιμο όμως και για την ευχαρίστηση μπορεί κανείς να γίνεται αρεστός σε πολλούς.

     Από αυτά τα δύο είδη πιο πολύ μοιάζει με την πραγ­ματική φιλία, αυτή που συνάπτεται για την ευχαρίστη­ση, όταν και οι δύο πλευρές δέχονται η μια την άλ­λη και χαίρονται με τα ίδια πράγματα ή ικανοποιούνται με κοινές δραστηριότητες στην καθημερινότητά τους.

     Αυτός είναι ο λόγος που οι ευτυχείς και ευδαίμονες άνθρωποι ψάχνουν να βρουν φίλους ευχάρι­στους, που πρέπει όμως να είναι και καλοί άνθρωποι για να μπορέσουν να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για τέλεια φιλία.

    Αντίθετα οι άνθρωποι της εξουσίας είναι φανερό ότι έχουν φί­λους που μοιράζονται σε δύο κατηγορίες: κάποιοι από αυτούς τους είναι χρήσιμοι και κάποιοι άλλοι ευχάρι­στοι.

    Πρόσωπα που να συνδυάζουν και τις δύο αυτές ιδι­ότητες και τα οποία να δημιουργούν προσδοκία αληθινής φιλίας είναι πολύ σπάνια.

     Συνήθως οι άνθρωποι της εξου­σίας δεν αναζητούν ευχάριστους ανθρώπους, που να εί­ναι ταυτόχρονα και φορείς της αρετής, ούτε και ανθρώπους που να τους είναι χρήσιμοι σε όμορφες πράξεις.

    Αντίθετα επιθυμώντας στιγμές ευχαρίστησης ψάχνουν να βρουν ανθρώπους χαριτολόγους και από την άλλη κάποιους που να είναι ικανοί να εκτελέσουν ό,τι τους διατάξουν οι ί­διοι, ΄΄άνευ αντιλογίας΄΄.

    Έτσι πάρα πολλοί, εξαιτίας του ό­τι αγαπούν τις τιμές, θέλουν μάλλον να δέχονται παρά να προσφέρουν αγάπη, αυτός είναι και ο λόγος που αγαπούν τους κόλακες.

     Ο κόλακας είναι ένας άνθρωπος, κατώτερος (ιεραρχικά) του άλλου ( που κατέχει εξουσία) ή που προσποιεί­ται ότι είναι κατώτερός του και  πιο πολύ επιθυμεί να είναι αρεστός, προκειμένου να αποκομίσει υλικά οφέλη.

    Κατά συνέπεια, εφόσον στο στενό κύκλο του καθενός, υφίστανται άνθρωποι ( λίγοι) που να καλύπτουν τις βασικές αρχές της πραγματικής φιλίας (δηλ. της φιλίας ως αρετή ), το γεγονός αυτό αποτελεί από μόνο του λόγο ευχαρίστησης, εσωτερικής ικανοποίησης και ψυχικής ισορροπίας.

    Όσοι το επιτυγχάνουν και το απολαμβάνουν, θα πρέπει να νιώθουν εξαιρετικά ευτυχείς, γιατί ο δύσκολος και μακρύς δρόμος για την αναζήτηση της ευδαιμονίας, γίνεται πιο ευχάριστος όταν κανείς τον περπατάει με την συντροφιά  αγαθών ανθρώπων και αληθινών φίλων.    

                                                                                 

                                                                               

    Τελευταία άρθρα

    Ωδείο Ιεράς Μητροπόλεως Πειραιώς: Υποτροφίες “Γεώργιος Τσούκαλης”

    Ωδείο Ιεράς Μητροπόλεως Πειραιώς: Υποτροφίες "Γεώργιος Τσούκαλης" Ο διεθνούς φήμης Ιδιωτικός Ερευνητής κος...

    Γιώργος Νταλάρας για Νίκο Αμοργιανό και Art & Art Magazine.

    Γιώργος Νταλάρας για Νίκο Αμοργιανό και Art & Art Magazine. Αγαπητέ Νίκο,

    Μουσική Ημερίδα με σπουδαίους επιστήμονες πραγματοποιεί το Ωδείο της Ιεράς Μητροπόλεως Πειραιώς.

    Μουσική Ημερίδα με σπουδαίους επιστήμονες πραγματοποιεί το Ωδείο της Ιεράς Μητροπόλεως Πειραιώς.

    10 Βραβεία απέσπασε το Ωδείο της Μητροπόλεως Πειραιώς στον 5ο Πανελλήνιο Διαγωνισμό Μουσικής “Δημήτρης Μητρόπουλος”

    10 Βραβεία απέσπασε το Ωδείο της Ιεράς Μητροπόλεως Πειραιώς στον 5ο Πανελλήνιο Διαγωνισμό Μουσικής "Δημήτρης Μητρόπουλος" του Art & Art Magazine
    14,2k Ακόλουθοι
    Ακολουθήστε

    Προτεινόμενα άρθρα

    Αφήστε ένα σχόλιο

    Παρακαλώ αφήστε το σχόλιό σας
    Παρακαλώ προσθέστε εδώ το όνομά σας